Box 3 gaat op de schop: wat verandert er in 2027 en 2028?

Cherely Tan · 30 september 2026 · 8 minuten lezen

Heb je meer dan zo'n €31.000 aan spaargeld, beleggingen of een tweede huis? Dan betaal je vanaf 2027 waarschijnlijk box 3-belasting, ook als je daar nu nog buiten valt. Dat staat in de brief die het kabinet op 29 september 2026 naar de Tweede Kamer stuurde om steun van de oppositie te krijgen voor de begroting.

De krantenkoppen gingen vooral over 2028: dan komt er een vermogenswinstbelasting op aandelen. Maar de grootste verandering voor de meeste mensen zit al in 2027, en die stond niet in de meeste nieuwsberichten. Ik leg hieronder even normaal uit wat er verandert, voor wie het uitmaakt en wat je nu al kunt doen.

2027: het belastingvrije bedrag wordt bijna gehalveerd

In 2027 blijft het huidige box 3-systeem nog bestaan: de Belastingdienst rekent met een fictief rendement over je vermogen boven een vrijstelling. Maar twee knoppen gaan om.

Praktisch gezien betekent dit: iedereen met meer dan €30.846 aan spaargeld, beleggingen, crypto of een tweede woning (min schulden) komt in box 3 terecht. Dat is het niveau van 2020.

De tweede knop raakt vooral vastgoedbezitters. "Overige bezittingen" is de categorie voor onder andere een vakantiehuis, een verhuurd pand en crypto. Het fictieve rendement daarop gaat naar 7,87%. Bij een vakantiehuis van €200.000 rekent de fiscus dan met €15.740 rendement, ongeacht wat je echt verdient. Over het deel van je vermogen boven de vrijstelling betaal je daarover 36%.

De tegenbewijsregeling blijft bestaan: kun je aantonen dat je werkelijke rendement lager was, dan betaal je over dat lagere bedrag. Dat vraagt wel een goede administratie.

2028: pas betalen als je verkoopt, maar wel eerder

Vanaf 2028 verdwijnt het fictieve rendement voor het grootste deel van box 3. Je betaalt dan belasting over wat je écht verdient. Voor aandelen, obligaties en opties wordt dat een vermogenswinstbelasting: koerswinst is pas belast op het moment dat je verkoopt. Rente, dividend en huur blijven elk jaar belast.

Volgens het kabinet valt daarmee circa 90% van het vermogen met waardeontwikkeling onder deze aanpak. Vastgoed en de rest volgen in 2030.

Je betaalt dus niet meer over papieren winst. Daar staat tegenover dat de vrijstelling van vorm verandert en kleiner wordt.

Er is dus geen belastingvrij vermogen meer, maar een belastingvrij rendement. Het kabinet geeft zelf het voorbeeld: bij 2% rente blijft €50.000 spaargeld onbelast, want dat levert €1.000 op. Heb je meer, of een hogere rente, dan betaal je over alles daarboven 36%.

Waarom die verlaging? De overstap naar vermogenswinst kost de staat in 2028 en 2029 elk ruim €3 miljard. Dat gat wordt gedicht binnen box 3 zelf en via box 2 (daarover verderop).

Wat betekent dit in euro's?

Drie voorbeelden, steeds voor één persoon zonder fiscale partner en zonder ander vermogen of schulden. Afgerond op hele euro's.

Aannames: voor 2026 en 2027 het fictieve rendement op spaargeld van 1,28% (het percentage voor 2027 is nog niet vastgesteld) en op overige bezittingen 6,00% respectievelijk 7,87%. Voor 2028 het werkelijke rendement min €1.000, tegen 36%.

Wat je ziet:

• De spaarder gaat in 2027 ruim twee keer zoveel betalen als nu, puur door de lagere vrijstelling. In 2028 verandert dat nauwelijks.
• De belegger die zijn aandelen laat staan, is in 2028 juist beter af dan nu: koerswinst wordt pas belast bij verkoop. Maar 2027 is voor hem een duur tussenjaar.
• De belegger die wel verkoopt, betaalt in 2028 fors meer. Timing van verkopen wordt dus een fiscale afweging.
• Het vakantiehuis krijgt in 2027 de volle klap: lagere vrijstelling én hoger forfait. Voor 2028 en 2029 staat de exacte behandeling van vastgoed nog niet vast; de vermogenswinstbelasting op onroerend goed is pas voor 2030 gepland. Kun je aantonen dat je werkelijke rendement lager was dan 7,87%, dan kun je in 2027 nog gebruikmaken van de tegenbewijsregeling.

Heb je een bv? Dan gaan er twee dingen veranderen

Het kabinet haalt een deel van het geld voor de box 3-overstap op in box 2. Voor dga's zijn dit de twee maatregelen die ertoe doen.

Het hoge box 2-tarief gaat vier jaar omlaag. Van 2027 tot en met 2030 daalt het tarief in de tweede schijf van 31% naar 29,2%. De eerste schijf (24,5% tot €68.843 in 2026) blijft staan. Het kabinet wil dat ondernemers opgepotte winst nu uitkeren, zodat er de komende jaren extra belasting binnenkomt. Zit er veel vermogen in je bv dat je toch ooit wilt uitkeren, dan is dit het moment om dat te plannen.

Lenen bij je eigen bv wordt stap voor stap beperkt. Nu mag je tot €500.000 lenen van je bv zonder dat het als dividend wordt belast. Die grens gaat in vijf stappen omlaag.

Wat je boven de grens hebt geleend, wordt als fictief dividend belast in box 2. Een lening voor je eigen woning blijft buiten deze regeling.

Heb je nu een rekening-courant of lening bij je bv van meer dan een ton? Dan heb je tot eind 2031 om die af te bouwen, maar de eerste stap komt al eind 2027. Combineer dat met het lagere tarief en je hebt een concrete planningsvraag: welk deel los je af, welk deel keer je uit als dividend, en in welk jaar?

Hoe zeker is dit, en wat kun je nu doen?

Dit is een kabinetsvoorstel van een minderheidskabinet dat steun zoekt bij de oppositie. Het pakket bevat ook het schrappen van de bezuinigingen op WW en WIA en een kleinere verhoging van de arbeidskorting. De box 3-wijziging loopt via een aanpassing (novelle) van het wetsvoorstel Wet werkelijk rendement box 3. Om in 2028 in te gaan, moet die vóór 31 december 2026 door de Eerste Kamer.

De oppositie is er nog niet uit. JA21 noemt de dekking via kleine beleggers onacceptabel, PRO en Volt steunen vooralsnog alleen het sociale deel. Bedragen kunnen dus nog verschuiven. Wat vrijwel zeker lijkt: de richting naar een vermogenswinstbelasting, en dat de vrijstelling omlaag gaat.

Wat je nu al kunt doen, zonder overhaaste beslissingen:

1. Tel je box 3-vermogen op per 1 januari 2027: spaargeld, beleggingen, crypto, tweede woning (WOZ-waarde), min schulden boven de drempel. Kom je per persoon boven €30.846, dan ga je waarschijnlijk betalen.
2. Heb je een fiscale partner? Jullie mogen het vermogen in de aangifte vrij verdelen. Dat verandert niets aan de totale vrijstelling van €61.692, maar wel aan wie wat betaalt.
3. Bewaar vanaf nu je jaaroverzichten, aan- en verkoopbonnen van beleggingen en huurinkomsten. In 2027 heb je ze nodig voor de tegenbewijsregeling, vanaf 2028 voor de aangifte over werkelijk rendement. Banken kunnen in het eerste jaar nog geen gegevens aanleveren voor de vooraf ingevulde aangifte.
4. Heb je aandelen met veel koerswinst? Verkoop niet uit paniek. Bekijk wel of verkopen in 2027 (forfait, geen heffing op de winst zelf) of in 2028 (36% over de gerealiseerde winst) voor jou beter uitpakt.
5. Heb je een bv met een lening of rekening-courant boven €420.000? Maak een afbouwplan voor eind 2027.
6. Heb je een vakantiehuis? Reken door wat 7,87% forfait betekent en of je werkelijke rendement lager ligt. Dan loont de tegenbewijsregeling.

Twijfel je, of zit je op een grens? Laat het doorrekenen voordat je iets verkoopt of uitkeert. De verkeerde volgorde kost meer dan een uur advies.

Dit artikel is geschreven op 30 september 2026 op basis van het kabinetsvoorstel van 29 september 2026. Zodra de Tweede Kamer erover heeft gestemd, werk ik dit bij. Dit artikel is algemene informatie en geen persoonlijk fiscaal advies.

Bronnen

• Kamerbrief Voorstellen op box 3, koopkracht werkenden en sociale zekerheid, 29 september 2026
• Taxence: Kabinet kiest in box 3 grotendeels voor vermogenswinstbelasting
• Fiscalert: Box 3 op de schop
• VVP: Zo snel mogelijk naar vermogenswinst binnen box 3
• NOS: Meer beleggers en spaarders gaan belasting betalen